Solishtirma qaydnoma qanday tuziladi

Sanoq tugadi, qo'lingizda o'nlab sanoq varaqlari turibdi. Ular hali natija emas, faqat xom ashyo. Natija solishtirma qaydnoma: har bir pozitsiya bo'yicha hisobdagi va haqiqiy miqdor yonma-yon turgan jadval. Dalolatnoma, tushuntirish xatlari va hisobdan chiqarish aynan shu jadvaldan boshlanadi, shuning uchun uning xatosi keyingi har bir qadamga o'tadi.

Qaydnoma nimalardan iborat

Jadvalning sarlavhasida tashkilot nomi, ombor, qoldiq "to'xtatilgan" sana va soat, komissiya a'zolari hamda moddiy javobgar shaxs ko'rsatiladi. Asosiy ustunlar:

• pozitsiya nomi va artikul;
• o'lchov birligi;
• narx (tannarxmi yoki sotuv narxi, hammasida bir xil);
• hisob bo'yicha miqdor va summa;
• haqiqiy miqdor va summa;
• farq: kamomad (−) yoki ortiqcha (+), miqdor va summa bilan;
• izoh: sabab yoki hujjat raqami.

Pastda jami summalar va komissiya a'zolarining imzolari turadi.

Tuzish tartibi

1. Qoldiq lahzasini belgilang. Hisob ma'lumotini aynan o'sha sana va soat uchun oling, shu lahzagacha bo'lgan barcha kirim va chiqim hujjatlari kiritilgan bo'lsin.
2. Hisob tizimidan (1C yoki Excel) pozitsiyalar bo'yicha qoldiqni yuklab oling.
3. Sanoq varaqlaridagi ma'lumotni jadvalga kiriting. Buni ikki kishi qilsin: biri o'qiydi, ikkinchisi yozadi, yoki ma'lumot ikki marta kiritilib, mos kelmagan qatorlar tekshiriladi.
4. Nomlar va birliklarni moslang. Hisobda "dona", sanoqda "quti" bo'lsa, koeffitsient bilan bir xil birlikka keltiring.
5. Farqni hisoblang: haqiqiy minus hisob. Manfiy son kamomad, musbat son ortiqcha.
6. Farqni narxga ko'paytirib, summaga o'tkazing.
7. Hisobda yo'q, lekin omborda topilgan tovarni alohida qatorga qo'shing va hisobdagi qoldig'ini nol deb yozing.
8. Jami kamomad va jami ortiqchani alohida chiqaring.

Excelda farq oddiy ayirish formulasi bilan topiladi, jami summalar esa SUMIF yordamida: alohida kamomad, alohida ortiqcha. Farqli qatorlarni rang bilan ajratib qo'ysangiz, qaydnomani ko'rib chiqish ancha osonlashadi.

Shartli misol va o'zaro qoplash

• 5 litrlik yog': hisobda 140, haqiqatda 134, farq −6 dona, 78 000 so'mdan: −468 000 so'm;
• makaron (quti): hisobda 85, haqiqatda 88, farq +3 quti, 96 000 so'mdan: +288 000 so'm;
• shakar (kg): hisobda 520, haqiqatda 509, farq −11 kg, 13 000 so'mdan: −143 000 so'm.

Jami kamomad 611 000 so'm, jami ortiqcha 288 000 so'm, sof farq 323 000 so'm kamomad.

Kamomad va ortiqchani qachon qoplash mumkin

Ba'zan ortiqcha tovar kamomad bilan "qoplab" qo'yiladi. Bu faqat bir xil guruhdagi, bir-biriga o'xshash tovarlar uchun va faqat komissiya qarori bilan mumkin, odatda qayta saralash holatida. Qaydnomada jami kamomad va jami ortiqcha doim alohida ko'rinib turishi kerak, chunki sof farq muammoning haqiqiy hajmini kichraytirib ko'rsatadi. Yuqoridagi misolda sof farq 323 000 so'm, ammo haqiqiy kamomad 611 000 so'm. Makaronning ortiqchasi shakar yoki yog'ning kamomadini yopmaydi: bular turli tovarlar.

Qaydnomani qanday o'qish

Tayyor qaydnomaning hamma qatorini birdaniga o'qish shart emas. Avval farq summasi bo'yicha saralang va eng katta o'nta qatorni ajratib oling: ko'pincha umumiy farqning katta qismi shu qatorlarda bo'ladi, shuning uchun tekshiruvni ham shundan boshlash mantiqli. Keyin g'alati ko'rinadigan raqamlarni qidiring. Haqiqiy son hisobdagidan roppa-rosa 10 yoki 100 marta katta bo'lsa, odatda nol yoki vergul qo'yishda xato bo'lgan. Farq aynan bitta quti tarkibiga teng bo'lsa, birlik chalkashgan. Ikki o'xshash qatorda teng, ammo qarama-qarshi farq bo'lsa, artikullar almashib ketgan.

Tipik xatolar

• hisob va sanoq turli sanalarda olingan;
• hisobda yo'q, lekin omborda topilgan pozitsiyalar qaydnomaga kiritilmagan;
• narx turlari aralashgan: ba'zi qatorlar tannarx, ba'zilari sotuv narxi bo'yicha;
• o'lchov birliklari mos kelmaydi;
• qatorlar imzolangandan keyin jimgina tahrir qilingan;
• farqning izohi yo'q, "sabab: noma'lum" ham izoh sanalmaydi.

Xulosa

Yaxshi qaydnoma sodda, to'liq va tekshirsa bo'ladigan jadvaldir. Unda har bir raqam sanoq varag'iga, har bir farq esa hujjatga olib boradi. Qaydnomani tuzish va farqlarni sabablari bo'yicha tahlil qilishda Reviziya jamoasi yordam bera oladi.