Hujjatsiz harakat: qayerda xavf yashiringan

"Bir qutini olib turay, keyin kiritasiz." "Mijozga namuna uchun bitta berib yubordim." "Qo'shni rastaga bir kunga qarz berdim." Har bir shunday gap alohida olganda zararsiz ko'rinadi. Lekin hujjatsiz harakatlangan tovar hisobda aks etmaydi: dasturda u bor, javonda yo'q. Reviziya shu farqni kamomad sifatida ko'rsatadi, "kim oldi?" degan savol tug'ilganda esa og'zaki kelishuvni hech narsa isbotlay olmaydi.

Hujjatsiz harakat qanday ko'rinadi

• "olib turish": xodim, ega yoki uning yaqini tovarni vaqtincha olib, "keyin to'laymiz" yoki "qaytaramiz" deydi;
• namuna va sovg'a: mijozga yoki hamkorga berilgan, lekin rasmiylashtirilmagan tovar;
• do'stona qarz: qo'shni rasta yoki filialga "bir kunga" berilgan mahsulot;
• ichki ehtiyoj: ofis, ta'mir yoki kundalik ish uchun ombordan olingan narsa;
• yuklash: mashinaga ortilgan, yuk xati esa yozilmagan yoki kamroq yozilgan partiya;
• qayta qadoqlash: katta quti ochilib, donalab sotiladi, ammo qoldiq o'zgargani yozilmaydi;
• qaytarish: kuryer olib kelgan tovar hujjatsiz javonga qo'yiladi.

Nega bu xavfli

Birinchidan, himoya yo'q. Omborchi "rahbarning o'zi so'ragan edi" desa ham, hujjat bo'lmasa, uning gapi dalil emas va kamomad uning zimmasiga tushadi. Ikkinchidan, asl sabab yashirinadi: haqiqiy o'g'rilik ham ko'pincha shu niqob ostida yuradi, chunki har qanday kamomadni "u qarz edi" deb tushuntirish mumkin. Uchinchidan, hisobotlar buziladi: tovar tannarxi, sotuv va foyda haqiqiy holatni ko'rsatmaydi, bu esa moliyaviy va soliq hisobotida savollar tug'diradi. To'rtinchidan, bir marta berilgan "istisno" ertaga odatga aylanadi.

Shartli misol. Toshkentdagi bozor rastasida sotuvchi qo'shni rastaga "vaqtincha" 5 quti choy berdi, hujjat yozilmadi. Qo'shni oy oxirigacha bu haqda unutdi. Reviziyada 5 × 240 000 = 1 200 000 so'm kamomad chiqdi. Qo'shni "men olmaganman" deb turib oldi, sotuvchining qo'lida esa bitta ham qog'oz yo'q edi. Pulning o'zidan ko'ra, ishonchning yo'qolishi qimmatroqqa tushdi.

Xavf yashiringan beshta joy

1. Yuklash eshigi va hovli. Kechqurun, smena almashinuvida, haydovchi bilan "tez bitta yuk" paytida.
2. Namunalar va sovg'alar, ayniqsa bayram oldidan.
3. Ega va uning yaqinlari. Eng nozik joy: "o'zimning omborim-ku, o'zim olib ketaman". Qoida egasi uchun ham bir xil bo'lishi kerak, aks holda xodim ham uni o'ziga qulay talqin qiladi.
4. Qaytarish va almashtirishlar.
5. Qayta saralash va qadoqlash joyi, bunda tovar bir pozitsiyadan boshqasiga o'tadi.

Qanday tuzatish mumkin

1. Bitta qoida o'rnating: avval hujjat, keyin harakat. Hujjatsiz tovar ombordan chiqmaydi.
2. Yengil shakl yarating. "Vaqtincha olish varag'i": kim oldi, nima, qancha, qachon qaytaradi, kim ruxsat berdi. 30 soniyada to'ldiriladi. Murakkab hujjatni hech kim yozmaydi, og'zaki kelishuv aynan shundan paydo bo'ladi.
3. Namunalar va sovg'alar uchun alohida jurnal yuriting.
4. Har kun oxirida qaytarilmagan varaqlar ro'yxatini ko'rib chiqing. Muddati o'tgan tovar qarz sifatida yoki hisobdan chiqarish yo'li bilan rasmiylashtiriladi.
5. Yagona chiqish eshigi va kalitlar ro'yxatini joriy qiling. Yuk faqat yuk xati bilan chiqadi.
6. Messenjerdagi "ruxsat" hujjat emas, lekin iz: uni o'sha kuniyoq ish hujjatiga aylantiring.

Reviziyada qanday topiladi

Hujjatsiz harakat bir necha belgi bilan seziladi: ayrim pozitsiyalarda kichik, lekin takrorlanuvchi kamomadlar; hisob bo'yicha qoldiqning sotuvdan tezroq kamayishi; bir smena yoki bir kishi bilan bog'liq farqlar; yo'qolgan tovarning keyin boshqa joydan, boshqa rastadan yoki xodimning shaxsiy joyidan topilishi; xodimlarning "keyin yozamiz" degan iboralari. Bunday belgilar topilganda javonni emas, avval harakat tarixini o'rganing: kim, qachon, nima uchun.

Tekshirishning oddiy usuli bor. Eng tez sotiladigan yigirmata pozitsiyani oling, oy boshidagi qoldiqqa kirimni qo'shib, sotuv va hisobdan chiqarishni ayirib, "kutilgan" qoldiqni toping. Uni haqiqiy qoldiq bilan solishtiring: bu ikki raqam orasidagi farq hujjatsiz chiqim hajmini ko'rsatadi. Agar u oy sayin o'sib borsa, gap tasodifda emas, tizimda.

Xulosa

Hujjatsiz harakat noto'g'ri niyatdan emas, ko'pincha qulaylikdan tug'iladi. Uni yo'qotishning yo'li taqiq emas, hujjatni oson qilishdir. Qoidalarni joriy qilish va hujjatsiz harakat izlarini topishda Reviziya jamoasi yordam bera oladi.