Reviziya komissiyasi kimlardan tuziladi

Reviziya natijasiga ishonch ko'p jihatdan komissiya kimlardan tuzilganiga bog'liq. Hatto eng puxta sanalgan tovar ham, agar sanoqchilar tekshirilayotgan omborchining yaqin odamlari bo'lsa, shubha uyg'otadi. Shuning uchun komissiya tarkibi sanoq usulidan kam ahamiyatga ega emas.

Asosiy tamoyil: mustaqillik

Komissiya a'zolari tekshirilayotgan bo'limga bog'liq bo'lmagan, ishonchli va tajribali xodimlardan tanlanadi. Bu quyidagilarni bildiradi:

• tekshirilayotgan ombor yoki sexda ishlaydigan odam komissiya a'zosi bo'lmaydi;
• omborchining bevosita rahbari yoki qarindoshi a'zo qilib kiritilmaydi;
• komissiyada o'z vazifasini bajarmagan yoki ilgari shu omborda muammo chiqargan odam bo'lmasligi kerak;
• har bir a'zo tekshiruv natijasidan shaxsiy manfaatdor bo'lmasligi lozim.

Bu qoida kichik biznesda ham amal qiladi. Do'koningizda ikki-uch xodim bo'lsa ham, sanoqni sotuvchining o'zi emas, boshqa odam bajarsin, sotuvchi esa hozir bo'lib kuzatsin.

Komissiya tarkibi

Odatda komissiya uch-besh kishidan iborat bo'ladi. Juft son emas, toq son afzal: bahsli masalada ovoz berish oson bo'ladi. Tipik tarkib:

1. Rais — rahbarning o'rinbosari, moliya direktori yoki ishonchli menejer. U jarayonni boshqaradi, qarorlar uchun mas'ul.
2. Buxgalter yoki hisobchi — hujjatlar va hisob ma'lumotlarini biladi, qoldiqni to'g'ri "to'xtatadi", solishtirma qaydnomani tuzadi.
3. Mustaqil bo'lim xodimi — masalan, boshqa ombor yoki savdo bo'limidan; sanoqni chetdan nazorat qiladi.
4. Tovar bilimdoni — assortimentni biladigan mutaxassis: u o'xshash artikullarni ajratadi, tovar sifati va yaroqlilik muddatini baholaydi.
5. Kerak bo'lsa, ichki nazorat yoki xavfsizlik xizmati vakili.

Kichik biznesda bunday tarkibni to'liq yig'ish imkoni bo'lmasligi tabiiy. Ikki-uch xodimli do'konda komissiya ikki kishidan iborat bo'lishi mumkin: egasi yoki rahbar va sanoqni o'zi yuritmaydigan ishonchli hisobchi yoki boshqa filialdan kelgan xodim. Muhimi, sanoqni sotuvchining o'zi yolg'iz bajarmasligi va natijaga kamida ikki kishi imzo qo'yishi.

Moddiy javobgar shaxs (omborchi) komissiya a'zosi emas, lekin sanoqda doimo ishtirok etadi, farqlar bo'yicha tushuntirish beradi va sanoq varaqlariga imzo qo'yadi.

Ish taqsimoti

Sanoq paytida komissiya juftliklarga bo'linadi. Bir kishi sanaydi, ikkinchisi sanoq varag'iga yozadi. Keyin juftliklar o'rin almashadi yoki qiyin pozitsiyalarni uchinchi odam tekshiradi. Shunda bir kishi xatosi ikkinchisi tomonidan ushlanadi.

Sanoq boshlanishidan oldin 15–20 daqiqalik qisqa yo'riqnoma o'tkazing. Unda uch narsa aytiladi: qaysi zonani kim sanaydi, sanoq varag'i qanday to'ldiriladi va bahsli holatda nima qilinadi. Odatda qoida oddiy: shubhali pozitsiya o'tkazib yuborilmaydi, balki belgilanadi va keyin uchinchi odam tomonidan qayta sanaladi. Bu yo'riqnoma bo'lmasa, har kim o'ziga qulay usulda sanaydi, natijalar esa bir-biriga mos kelmaydi.

Komissiya a'zolari sanoq kunlarida o'z asosiy ishidan bo'shatilishi kerak. Soat uchda mijoz kelsa, hisobchi sanoqni tashlab, kassaga yugurmasligi lozim. Aks holda sanoq uzilib, qoldiq "to'xtatilgan" lahzadagi aniqlik yo'qoladi.

Tashqi mutaxassislar qachon kerak

Ichki komissiya qiynaladigan holatlar bor:

• ombor katta, pozitsiyalar soni o'n minglab, sanoq uchun odam yetmaydi;
• xodimlarning bir-biriga bog'liqligi shunchalik yuqoriki, mustaqil komissiya tuzish mumkin emas;
• kamomad katta yoki takroriy bo'lib, rahbariyat natijani tortishuvsiz qabul qilinishini istaydi;
• sheriklar, bank yoki investor tashqi xulosa so'raydi.

Bunday vaqtda tashqi tashkilot yoki mustaqil mutaxassis jalb qilinadi. U tarafsiz va bunday ishda tajribasi bor. Ichki xodimlar esa sanoqqa yordam beradi va ma'lumotlarni taqdim etadi. Tashqi mutaxassis ishlagan taqdirda ham komissiya a'zolarining ro'yxati rahbar buyrug'ida ko'rsatilishi kerak.

Eng ko'p uchraydigan xatolar

• komissiya tarkibining oxirgi daqiqada tuzilishi, odamlarning qanday ishlashni bilmasligi;
• hamma a'zolarning bir bo'limdan bo'lishi;
• a'zolarning vazifalarini taqsimlamasdan, hamma hamma narsani qilishga urinishi;
• komissiya a'zosi o'z mas'ul hududini o'zi tekshirishi;
• imzolarning sanoq tugamasdan oldin qo'yilishi.

Xulosa

Komissiya ishonchli bo'lsa, natijani hech kim shubha ostiga qo'ymaydi. Uni tuzishda mustaqillik, tajriba va vazifalarning aniq taqsimlanishiga e'tibor bering. Agar ichki kuchlar yetmasa, Reviziya jamoasi xolis tashqi sanoqchi sifatida komissiyaga qo'shilib, sanoq va dalolatnomani rasmiylashtirishda yordam bera oladi.