
Reviziyada tortishuvli vaziyatlar
Tortishuv paydo bo'lsa, qayta sanash va guvohlar ishtirokida hujjatlashtirish yagona to'g'ri yo'l.
Reviziya kamdan-kam hollarda mutlaqo silliq o'tadi. Omborchi sanoq natijasiga rozi bo'lmaydi, yetishmayotgan tovar "boshqa joyda" ekanini aytadi, kerakli hujjat topilmaydi, kimdir imzo qo'yishni istamaydi. Bu normal: tortishuv reviziyaning odatiy qismi, uni qanday boshqarish esa natijaga ishonchni belgilaydi. Tortishuv paydo bo'lganda yagona to'g'ri yo'l bor: faktlarni qayta tekshirish va hammasini guvohlar oldida hujjatlashtirish.
Tortishuvni yo'q qilib bo'lmaydi, uni hujjatlashtirish mumkin.
Asosiy qoidalar
- To'xtang va belgilang. Bahsli pozitsiyaga yorliq yoki lenta yopishtiring, sanoq varag'iga "bahsli" deb yozing va ishni davom ettiring.
- Avval faktni aniqlang, sababni keyin muhokama qiling. Bahs "qancha bor?" haqida ham, "nega kam?" haqida ham bo'lishi mumkin. Ikkinchisiga faqat birinchisi hal bo'lgach o'ting.
- Guvohsiz qayta sanamang. E'tiroz bildirgan odam, kamida bitta komissiya a'zosi va zarur bo'lsa uchinchi shaxs ishtirok etsin.
- Ayblov tilidan qoching, faqat raqamlar va hujjatlar haqida gapiring.
- Hammasini yozib boring: kim nimaga e'tiroz bildirdi, nima qilindi, natija qanday bo'ldi.
Eng ko'p uchraydigan holatlar
"Bu tovar boshqa joyda"
Omborchi yetishmayotgan tovar mijoz uchun ajratilgan, yig'ish zonasida, yo'lda yoki filialda ekanini aytadi. Joyni darhol tekshiring va hujjat so'rang: ajratish varag'i, yuk xati, ko'chirish hujjati. Hujjat bor va tovar o'sha joyda topilsa, farq yo'qoladi. Hujjat bo'lmasa, da'vo tasdiqlanmagan hisoblanadi, ammo tekshiruv natijasi baribir yoziladi.
Misol. Avtoehtiyot qismlar omborida 9 quti moy filtri kamomad chiqdi. Omborchi: "Ular mijoz buyurtmasi uchun yig'ish zonasida", dedi. Komissiya zonaga borib, ajratish varag'ini ko'rdi va 6 quti topdi. 3 quti topilmadi. Bahs 9 qutidan 3 qutigacha torayib, tekshiruv aynan shu 3 quti ustiga yo'naldi.
Hujjat topilmaydi yoki kech keladi
Bahsli hujjat uchun aniq muddat belgilang, masalan ertasi kuni soat 12 gacha. Muddat o'tsa, farq hujjatsiz deb qayd etiladi. Hujjat keyin topilsa, uni dalolatnomaga qo'shimcha sifatida kiriting, jimgina tuzatmang.
Begona tovar
Mijoz tovari, komissiyaga olingan yoki yetkazib beruvchining qoldig'i bo'lishi mumkin. Hujjat bilan tasdiqlansa, u alohida ro'yxatga olinadi va o'z qoldig'ingizga qo'shilmaydi. Tasdiqlanmasa, tovarni alohida belgilab, egasini aniqlang.
Narx va savdo davom etishi
Narx bahsining oldini olish oson: reviziyadan oldin qaysi narx (tannarx yoki sotuv) qo'llanishini belgilab qo'ying va sanoq paytida o'zgartirmang. Savdo davom etayotgan bo'lsa, sotuvni alohida jurnalga yozing yoki zonani vaqtincha yoping, aks holda sanoq "to'xtatilgan" qoldiqqa mos kelmaydi.
Qayta sanash tartibi
- Bahsli pozitsiyani qimirlatmang, yorliq qo'ying.
- Qayta sanoq e'tiroz bildirgan odam, komissiya a'zosi va guvoh ishtirokida o'tadi.
- Imkon bo'lsa boshqa usul qo'llang: dona o'rniga tortish yoki qadoq bo'yicha hisoblash.
- Natijani uch kishi imzolaydi, sanoq varag'iga "qayta sanalgan" deb yoziladi.
- Natija o'zgarsa, ikkala natija ham saqlanadi: birinchisi o'chirilmaydi, "tuzatildi" deb belgilanadi.
Sanoq oxirida barcha bahsli pozitsiyalarni bitta ro'yxatga yig'ing: pozitsiya, hisobdagi va sanalgan miqdor, e'tiroz mazmuni, hal qilish usuli. Bu ro'yxat dalolatnomaga ilova bo'ladi va keyinchalik "nima bahsli bo'lgan va qanday hal qilingan" degan savolga bir qarashda javob beradi.
Imzodan bosh tortish va nimalardan qochish
Omborchi sanoq varag'i yoki dalolatnomaga imzo qo'ymasa, uni majburlamang. Sababini so'rab yozing, kamida ikki guvoh ishtirokida imzodan bosh tortgani haqida qayd tuzing va xodimga o'z e'tirozini yozma bayon qilish imkonini bering. Natija bundan bekor bo'lmaydi, lekin ikkala tomonning pozitsiyasi hujjatda qoladi.
Quyidagilardan qochish kerak:
- sanoq paytida omborchi bilan baland ovozda bahslashish;
- ishdan bo'shatish yoki xonadan chiqarib yuborish bilan qo'rqitish;
- tovarni "shunchaki" boshqa joyga ko'chirib qo'yish;
- kelishuvni naqd pul bilan yopish ("hozir o'zi to'laydi, yozmaymiz");
- bahsli natijani dalolatnomadan chiqarib tashlash.
Xulosa
Tortishuv komissiyaning zaifligi emas, odatiy ish jarayoni. Uni tinch hal qilishning kaliti: belgilash, qayta sanash, guvohlar va yozma qayd. Murakkab bahsli holatlarda Reviziya jamoasi xolis ishtirokchi sifatida sanoq va hujjatlashtirishda yordam bera oladi.