
Reviziyada tanlama usul
Hamma narsani sanashga vaqt bo'lmasa, tasodifiy tanlangan pozitsiyalar butun ombor holatini ko'rsatadi.
Mebel furniturasi ulgurji omborida 6 000 pozitsiya bor: tutqichlar, petlyalar, yo'naltirgichlar, mahkamlagichlar. Hammasini sanash besh kishiga olti kun beradi, rahbarda esa bunday vaqt yo'q. Shunda tanlama reviziya yordamga keladi: pozitsiyalarning bir qismi sanaladi va natija butun ombor holati haqida xulosa chiqarishga imkon beradi. Lekin "qaysi javon qulay bo'lsa, o'shani sanaymiz" tanlama emas, ko'ngilni tinchlantirish. Tanlama aniq qoidalarga tayanishi kerak.
Tanlama nimani beradi va nimani bermaydi
U hisob tizimi qanchalik ishonchli ekanini baholaydi: xatolar ulushi kichikmi yoki katta. U xavfli guruhlarni ko'rsatadi va vaqtni tejaydi. Lekin u butun kamomad summasini aniq aytib bermaydi. Sanalmagan pozitsiya bo'yicha rasmiy kamomadni ham hisobdan chiqarib bo'lmaydi, chunki u haqiqatda tekshirilmagan. Tanlama natijasi rasmiy inventarizatsiya o'rnini bosadimi, buni buxgalter yoki yurist bilan oldindan aniqlang.
Tanlamani qanday tuzish
- Pozitsiyalarni qiymat bo'yicha tartiblang: eng qimmatdan arzonga.
- Qimmat qatlamni to'liq sanang. Odatda bir necha yuz pozitsiya jami qiymatning katta qismini beradi.
- Qolganidan tasodifiy tanlang. Excel'da yoniga tasodifiy son ustuni qo'shib saralang va yuqoridan kerakli miqdorni oling, yoki har o'ttizinchi qatorni belgilang. Qulay javonlarni emas.
- Tanlamaga turli zonalar va sekin harakatlanadigan tovarlar ham tushganini tekshiring.
- Ikki tomonga tekshiring: ro'yxatdan javonga (tanlangan pozitsiyani javondan toping) va javondan ro'yxatga (javondan yigirmata tasodifiy tovar oling va ularning ro'yxatda borligini ko'ring). Ikkinchisi hisobga olinmagan tovarni topadi.
Tanlama qancha katta bo'lsa, natija shuncha ishonchli. Qat'iy formula yo'q, amaliy yo'l-yo'riq sifatida tasodifiy qatlamdan ikki-uch yuz pozitsiya oling, ombor kichik bo'lsa, umumiy sonning taxminan to'rtdan bir qismini. Yigirma-o'ttiz pozitsiyaga qarab xulosa chiqarmang: bitta tasodifiy xato ham natijani sezilarli o'zgartirib yuboradi.
Misol: 6 000 pozitsiyadan 500 tasi
Qimmat qatlam: 300 pozitsiya, qiymatning taxminan 70 foizi. Ular to'liq sanaldi, 11 tasida farq chiqdi (3,7 foiz). Qolgan 5 700 pozitsiyadan 200 tasi tasodifiy tanlandi: 14 tasida farq (7 foiz). Chegara oldindan 3 foiz qilib belgilangan edi (bu shartli raqam), ya'ni tizim ishonchsiz deb topildi.
Ammo natijani guruhlar bo'yicha ko'rganda 14 farqdan 9 tasi yo'naltirgichlarga tegishli bo'lib chiqdi: ular juft bilan sotiladi, hisobda esa donalab yuritilgan ekan. Shuning uchun butun omborni emas, faqat yo'naltirgichlar guruhini to'liq sanashdi va hisobdagi birlikni tuzatishdi. Tanlama ikki kun, guruh sanog'i bir kun oldi, to'liq sanoqqa ketadigan olti kun o'rniga.
Tanlamadagi xatolar
- tanlama "qulay" joydan: eshik yonidagi javon yoki yaqinda tartibga keltirilgan zona;
- tanlama juda kichik: yigirmata pozitsiya hech narsani isbotlamaydi;
- xato bitta guruhda to'plangan, tasodifiy tanlama esa uni chetlab o'tgan: natijani guruhlar bo'yicha ham ko'ring;
- natijani butun omborga "ko'paytirib", aniq kamomad summasi sifatida yozish;
- xato ulushi baland chiqqanda to'xtab qolish: bu qaror emas, chuqurroq sanoq uchun signal.
Tanlamani qachon ishlatish ma'qul
Tanlama oraliq nazorat sifatida yaxshi: choraklar orasida, yangi omborchi ishga kirgandan keyin yoki katta reviziyadan oldin "tizim qanchalik toza" ekanini bilish uchun. Yillik yakuniy sanoqni esa to'liq o'tkazing.
Tanlamani hujjatda "tanlama" deb atang, to'liq reviziya deb emas, shunda keyinchalik natijaga bo'lgan ishonch noto'g'ri bo'lib qolmaydi. Tanlangan pozitsiyalar ro'yxatini va ularning qanday tanlanganini saqlang: kimdir "nega aynan shular?" deb so'rasa, javob qo'lingizda bo'ladi. Tanlamani ikkinchi marta aynan shu qoidalar bilan takrorlash mumkin bo'lishi kerak, shunda natijalarni bir-biri bilan solishtirsa bo'ladi. Har chorakdagi tanlama natijalarini reviziya jurnaliga yozib borsangiz, xato ulushining qaysi tomonga ketayotgani oldindan ko'rinadi.
Xulosa
Tanlama vaqtni tejaydi, lekin faqat aniq qoidalar bilan: qimmat qatlam to'liq, qolgani tasodifiy, chegara oldindan, natija guruhlar bo'yicha. Tanlama rejasini tuzish va natijani to'g'ri o'qishda Reviziya jamoasi yordam bera oladi.